TUN modu ne zaman kullanılmalı? Uygun durumlar ve kullanmadan önce kontroller
TUN modu nedir?
TUN modu, sistemin ağ isteklerini sanal bir ağ bağdaştırıcısı üzerinden devralan bir çalışma biçimidir: cihazdaki ağ trafiği önce bu sanal bağdaştırıcıya girer, sonra ayara göre VPN'e aktarılır. Devralma sistem düzeyinde gerçekleştiği için uygulamaları tek tek belirtmeniz gerekmez; kapsamı uygulama bazlı yönlendirmeden daha geniştir.
Bu özelliğin hem artısı hem eksisi var. Artısı, komut satırı araçları, geliştirme ortamları ve sanal makineler gibi tek başına belirlenmesi zor programların da VPN'den geçebilmesidir; eksisi ise kapsanan trafiğin daha fazla olması ve yerel ağın da daha çok etkilenmesidir.
TUN modu ile sistem proxy'si arasındaki fark nedir?
Birçok kişinin bildiği “sistem proxy'si”, sistem ayarlarına bir proxy adresi girmek ve kullanıp kullanmamaya uygulamanın kendisinin karar vermesi demektir. Tarayıcılar genellikle bu ayara uyar, ancak pek çok komut satırı aracı, arka plan hizmeti ve oyun bu ayarı okumaz; sonuçta aynı cihazda bazı programlar proxy'den geçer, bazıları geçmez.
TUN modu uygulamanın iş birliğine bağlı değildir. Ağ istekleri sistem düzeyinde sanal bağdaştırıcıya yönlendirilir ve uygulamanın proxy'nin varlığından haberdar olması gerekmez. Komut satırı ve geliştirme ortamlarının TUN moduna daha uygun olmasının nedeni de budur: sistem proxy'sini okumazlar ama VPN'den geçmeleri gerekir.
TUN modu neden daha fazla veri tüketir?
Kapsanan istek sayısı arttıkça tüketim de doğal olarak artar. TUN modu açıkken, kendi başlattığınız uygulamaların yanı sıra sistem güncellemeleri, arka plan eşitlemeleri ve çeşitli yazılımların otomatik güncelleme denetimleri de VPN'den geçebilir. Bu trafiğin tek tek miktarı küçüktür ancak birikince göz ardı edilemez.
Veri paketi üzerinden ücretlendirmede bu özellikle dikkat edilmesi gereken bir noktadır. Uzun süre açık tutacaksanız, kapasitenin beklediğinizden hızlı bitmemesi için arada bir hesaptaki kullanıma bakmanız önerilir.
Uygulama bazlı yönlendirmeden farkı nedir?
| Karşılaştırma | Uygulama bazlı akıllı yönlendirme | TUN modu |
|---|---|---|
| Kapsam | Yalnızca yönlendirme listesindeki uygulamalar | Daha geniş sistem ağ istekleri |
| Ayar yöntemi | Gereken uygulamalar tek tek seçilir | Açıldığında sistem düzeyinde topluca devralınır |
| Veri tüketimi | Kontrol etmesi daha kolaydır | Genellikle uygulama bazlı yönlendirmeden fazladır |
| Yerel ağa etkisi | Daha az | Daha fazla; önce doğrudan bağlantı ihtiyaçlarını doğrulamak gerekir |
| Tipik durumlar | Tarayıcı, belirli istemciler | Komut satırı, geliştirme ortamı, sanal makine |
Genel ilke şudur: uygulama bazlı yönlendirmeyle çözülebilen bir sorunu önce onunla çözün; yönlendirme listesinin kapsamadığı durumlarda TUN modunu düşünün.
TUN modunu hangi durumlarda açmak uygundur?
Komut satırı araçları ve geliştirme ortamları
Terminalde çalışan araçlar (bağımlılık çekme, kod deposu klonlama, API çağıran komutlar) çoğunlukla sıradan uygulamalar gibi yönlendirme listesine eklenemez. TUN modu açıldığında bunların ağ istekleri de VPN'den geçer; her birine tek tek proxy ayarlamanız gerekmez.
Sanal makine ve konteyner ile ilgili işler
Sanal makinelerde ve konteynerlerde çalışan programların ağ istekleri çoğunlukla belirli bir uygulamadan çıkmaz; yönlendirme listesinin bunları doğru biçimde kapsaması zordur. Bu tür işlerin bütünüyle VPN'den geçmesi gerekiyorsa TUN modu daha pratiktir.
Yönlendirme listesine eklenemeyen yazılımlar
Bazı yazılımlar kolay tanımlanamaz ya da birden çok alt süreç başlatır; ana programı listeye ekleseniz bile bazı istekler yerel ağdan çıkmaya devam eder. Böyle durumlarda TUN moduyla hepsini tek seferde kapsamak, yönlendirme listesini tekrar tekrar ayarlamaktan daha güvenilirdir.
Bütünüyle VPN'den geçmesi gereken kısa süreli işler
Örneğin tek seferlik bir ortam kurulumu ya da eksiksiz bir dağıtım süreci; çok sayıda program ve çeşitli istekler içerdiğinden her birini tek tek yapılandırmak gerçekçi değildir. Bu tür kısa işlerde TUN modunu geçici olarak açıp iş bitince kapatmak uygundur.
Tipik bir durum: terminalde bağımlılık çekmek
Diyelim ki yurt dışındaki bir kod deposunu klonlayıp bir dizi bağımlılık kuracaksınız. Yalnızca uygulama bazlı yönlendirme kullanırsanız terminali ve başlattığı alt süreçleri tek tek listeye eklemek zordur; TUN modunu açtığınızda bu komut dizisinin gönderdiği tüm istekler VPN'den geçer ve klonlama ile kurulum tek seferde tamamlanabilir. İş bitince TUN modunu kapatıp uygulama bazlı yönlendirmeye dönmeniz yeter; açık bırakmanız gerekmez.
Açmadan önce nelere bakmalı?
TUN modu daha geniş kapsadığı için, açmadan önce şu birkaç noktayı bir dakikada kontrol etmeye değer.
- Yerel hizmetlerin ve yerel ağ cihazlarının doğrudan bağlanması gerekip gerekmediğini doğrulayın; örneğin bilgisayardaki geliştirme hizmetleri, paylaşım klasörleri, yazıcılar;
- Başka bir VPN veya proxy yazılımıyla ağın aynı anda devralınmasından kaçının; ikisinin üst üste binmesi çoğu zaman ağ sorunlarına yol açar;
- Veri tüketimine dikkat edin; TUN modu daha fazla isteği kapsar ve kapasite, uygulama bazlı yönlendirmeye göre daha hızlı tükenir;
- İş bittiğinde gerekirse kapatın; gerekmediğinde cihazın normal ağ durumuna dönmesini sağlayın.
Açtıktan sonra sorun çıkarsa nasıl kontrol edilir?
TUN modunu açtıktan sonra bir yerel hizmete ya da yerel ağ cihazına birdenbire erişemiyorsanız önce şunu düşünün: bu erişim aslında yerel ağa mı dayanıyordu? Öyleyse bu erişim de VPN'e dahil edilmiş demektir; TUN modunu kapatıp uygulama bazlı yönlendirmeye geçebilirsiniz.
Ağ genel olarak yavaşladıysa ya da sık sık kopuyorsa, cihazda başka bir VPN veya proxy yazılımı çalışıp çalışmadığına bakın; birini kapatıp yeniden deneyin. Birden çok yazılımın aynı anda ağı devralması, bu tür sorunların sık görülen nedenlerinden biridir.
Yalnızca bir uygulama erişemiyor, diğerleri normal çalışıyorsa sorun büyük olasılıkla TUN modunda değil uygulamanın kendi ayarlarındadır; uygulama bazlı yönlendirmeye dönüp yalnızca bu tek uygulamayı ele alabilirsiniz.
Açtıktan sonra bir uygulama ağın kullanılamadığını bildiriyorsa TUN modunu kapatıp yeniden açın, sanal bağdaştırıcının yeniden kurulmasını sağlayın; ayrıca istemcinin ve sistemin güncel sürümde olduğunu doğrulayın. Kontrolü basitten karmaşığa doğru yapmanız önerilir: önce başka yazılımlarla çakışma olup olmadığına, sonra yerel hizmetlerin VPN'e alınıp alınmadığına bakın, en son yapılandırmanın kendisinden şüphelenin.
Kullandıktan sonra yapılacaklar
İş bittiğinde TUN modunu gerekirse kapatın ve cihazın normal ağ durumuna dönmesini sağlayın. Kapattıktan sonra yerel hizmetlere ve yerel ağ cihazlarına erişimin normale döndüğünü de bir kez kontrol edebilirsiniz. Bir sonraki iş yalnızca birkaç belirli uygulamayı ilgilendiriyorsa uygulama bazlı yönlendirmeye dönmek, TUN modunu açık bırakmaktan daha az veri tüketir.
Uygulama bazlı yönlendirmenin kullanımı için önce şu yazıya bakabilirsiniz: Uygulama bazlı akıllı yönlendirme nasıl kullanılır?
